تبلیغات
خشت - شهر تاریخی نسا
پنجشنبه 8 مهر 1395

شهر تاریخی نسا

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

زمانی که اشکانیـان در سرزمین پـارت حکومــت داشتند ، پایتخت آنان در شهر نسـا ( نزدیک عشق آباد ) و سپس در شهر اساک نزدیک قوچان بود .

سازماندهی کالبدی فضائی درون شار کم و بیش همانی است که در شار پارسی وجود می داشت بدین معنی که:

۱) دژ حکومتی مظهر دولت اشکانی و نشانه مهم شهر قدرت پارتی مرکب از کاخها و معابد دیوانها تاسیسات نظامی اداری و خزائن و انبارهای اذوقه و اسلحه است.دز حکومتی مظهر وحدت یگانگی و تفاهم اجتماعی (دودمانی و سه جامعه ایلی روستائی و شهری) نیز می باشد و مانند همیشه مهمترین نقطه سوق الحبشی را به خود اختصاص می دهد. (شکل شماره 1)

۲) شار میانی مجموعه ای مرکب از محلات متفاوت بازار و میدان به یاد مانده از شهر پارسی هلنی با خانه های با معماری خاص است.دو اتاق در طرفین یک اتاق کوچک در میان با ایوانی سرپوشیده در مقابل ان که دسترسی به سه فضا از ان صورت می گیرد و همه در حصاری گرد محصور گشته اند.

۳) شار بیرونی مجموعه ای بس گسترده مرکب از محلات و بازار باغ و مزرعه عمدتا محصور شده به وسیله حصارهای طبیعی است کوه و جنگل رودخانه و ... شار بیرونی چون شار بیرونی شهر پارسی محل استقرار سه جامعه ایلی روستائی و شهری است که در کنار شار میانی مقام گرفته اند.

انچه در نساء و فیروز اباد مکشوف است عمدتا دز و شار میانی را نشان می دهد .گستردگی شار بیرونی و بکار گیری مصالح یافت شده در محیط سبب گردیده است تا نشانی از شار بیرونی و نحوه ساخت و ساز ان در دست نباشد.

شکل شماره1: عکس هوایی از دژ حکومتی

در اوستا و پارسی باستان «نی‌سایه» ، در یونانی و رومی «نی‌سه‌نیه»، در پارسی «نسا» به فتح و كسر «ن‌یان» هر دو آمده و آن در اصل به معنی آباد و آباده بوده است، این كلمه از دو جز مشتق است: نی (پیشوند به معنی : فرو  پایین+ ) سی (در نهادن، نشستن، آسودن) پس نسا به معنی نشستگاه، فرودگاه ، زیستگاه، آبادی است.

بنابر آنچه در متون فارسی آمده است، «شهر نسا واقع میان شهر مرو و بلخ پایتخت تیرداد، دومین پادشاه اشكانی (248 ‌214 ق.م) بوده است كه این شهر در ده میلی جنوب عشق‌‌آباد واقع بوده است.

«میتری داتكرت» كه امروزه نسای قدیم خوانده می‌شود، با داشتن ارتفاع چشمگیر دیوارهایش یكی از آثار برجسته محسوب می‌گردد و دست‌كم ارتفاعی را در بخش جنوبی شهر نسا مشرف به دشت و شهر فرامی‌گیرد.
تپه‌های كم‌ارتفاعی از ویرانه‌ها وجود دارند كه قسمتهایی از آنها تحت عملیات حفاری باستان‌شناسی قرار گرفته‌اند و بناهای مركزی مكشوفه شامل ساختمان‌های بزرگ سه‌گانه‌ای است.

یك تالار گنبددار به قطر 17 متر توسط مربعی از راهروها دیده شده (شکل شماره 2) كه با مجسمه‌های بزرگ به اندازه انسان طبیعی و گچ‌بری‌ها كه در دیوارها تعبیه شده بودند نیز كشف گردید. احتمال می‌رود معبدی بوده باشد.

شکل شماره 2: نقشه مجموعه

تالار چهارگوش بزرگتری دارای طول جانبی 20 متر با مربعی از ستونهای چهارگانه كه حامل و نگهدارنده سقف بودند بدست آمد. (شکل شماره 3) در اینجا هم مجددا مجسمه‌های تمام قد و گلی خدایان یا اجداد و نیاكان قسمتهای فوقانی دیوارها را تزئین كرده بودند. در میان این دو تالار مكشوفه، ویرانه نامشخصی از یك بنای چهارگوش دارای راهروهایی دیده شد كه پایه ستونی را احاطه كرده بود كه به عنوان معبدی برج مانند جهت انجام آیین‌های نیایش قلمداد می‌شود.

شکل شماره 3: عکس هوایی از مجموعه کاخ های نسا

 


sara
پنجشنبه 13 آبان 1395 03:32 ب.ظ
خواندنی و مفید ،استاد
امید
چهارشنبه 12 آبان 1395 09:41 ب.ظ
جالب بود. خسته نباشی
پاسخ محمدعلی پژوهان کیا : متشکرم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.