تبلیغات
خشت
یکشنبه 29 اسفند 1395

اهرام

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

با خواندن اهرام ناخودآگاه فرد به مصر می رود اما...

شکل شماره 1: نمایی از اهرام سه گانه - مصر
در کنار ساخت اهرام در مصر در بین النهرین نیز وجود بناهایی هرم گونه رواج داشته است. زیگورات ها در بین النهرین یادگار دوران باستان در این منطقه هستند.

شکل شماره 2: بازسازی شده زیگورات چغازنبیل - بین النهرین
ساخت بناهای هرم گون در امریکای مرکزی نیز در دورانی رواج داشته است.
شکل شماره 3: یک نمونه هرم در آمریکای مرکزی- مکزیک
در کنار این اهرام در جنوب شرق آسیا نیز شاهد وجود هرم هستیم.
شکل شماره 4: هرم در جنوب شرق آسیا- اندونزی
از تفاوت های اهرام در مناطق مختلف می توان به تفاوت کاربرد این اهرام اشاره کرد که در مصر اهرام به عنوان مقبره و در دیگر نقاط به منظور عبادت احداث گشته اند. پلکان و دسترسی به قله هرم در اهرام مصر یا وجود ندارد یا مخفی است اما در دیگر نقاط دستری با وضوح بیشتر وجود دارد. تزئینات پیکره خارجی هرم در جنوب شرق آسیا بیشتر و در بین النهرین به میزان بسیار کمی وجود دارد. در مصر تزئینات پیکره خارجی جاب خود را به خلوص داده است و هرم کامل را در آنجا می توان دید.
ساخت این بناها به صورت هرم جدا از محدودیت مصالح برای ساخت بناهای مرتفع، الهام گرفته از قله کوه های مرتفع نیز هست.
به هر ترتیب این گونه بناها دارای رموز بسیارند که نشان از دانش سازندگان دارد.


پنجشنبه 28 بهمن 1395

تبریز زیر خاک

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

تبریز شهری کهن با مردمانی سختکوش است. این شهر بزرگ در دوران اسلامی یکی از شهرهای مهم سیاسی به شمار می رفته است. با ابن حال تبریز شهری زلزله خیز است. این شهر که در شمال غربی کشور عزیزمان واقع هست در ادوار مختلف زلزله های سختی را به خود دیده و بارها از نو ساخته شده است.
در تصویر شماره 1 که نقشه این شهر را می بینیم موقعیت مسجد کبود مسجد پرآوازه سبک آذری، سبک هنری و معماری دوران ایلخانیان و تیموریان دیده می شود.
تصویر شماره 1: نقشه شهر تبریز در سال 1827 و موقعیت مسجد کبود
در نقشه مذکور رسم شده در سال 1827 میلادی مسجد کبود تبریز تقریبا در مرکز شهر دیده می شود. بعد از سال 1827 زلزله شهر تبریز را ویران می کند. این شهر تبدیل به بیابانب در میان کوهستان می شود به طوری که بازدید کنندگان از تبریز زیر خاک در حدود نیم قرن بعد مسجد کبود تبریز را در میان هیچ دیده و ترسیم کرده اند (تصویر شماره 2 و 3).
تصویر شماره 2: مسجد کبود تبریز در سال 1872
شهری پر زرق و برق که به تمامی ویران شده است و شترانی که در مسیر هستند تا به آبادی برسند.
به عنوان نتیجه گیری این بخش باید گفت در کشور ما که زلزله یکی از مهمترین و ویران کننده ترین حوادث طبیعی محسوب می شود ساخت ابنیه مقاوم در برابر زلزله و تعیین موقعیت مناسب برای شهرسازی اهمیت بسیار دارد.


تصویر شماره 3: مسجد کبود تبریز
ادامه دارد...


پنجشنبه 16 دی 1395

بازار در مناطق گرم و سرد

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

بازار های سنتی با توجه به اقلیم هر منطقه دارای تفاوت هایی هستند. برای نمونه بازار تبریز و بازار وکیل شیراز را  از دید اقلیمی قیاس می کنیم.
شکل شماره 1: بازار تبریز
شکل شماره 2: بازار وکیل شیراز
در شکل شماره 1 قسمتی از بازار تبریز و در شکل شماره 2 قسمتی از بازار وکیل شیراز برای قیاس انتخاب شده است و در شکل شماره 3 به صورت شماتیک برشی از هر دو بازار درج گردیده است. در بازار تبریز که بزرگترین سازه مسقف جهان است ارتفاع کف تا زیر سقف بسیار کمتر از بازار وکیل شیراز است که علت کوتاهی سقف بازار تبریز مقابله با گردش هوا در تبریز سردسیر و ارتفاع زیاد بازار وکیل برای گردش هوا در فصل گرم شیراز است. 

شکل شماره 3: شماتیک برش از هر دو بازار تبریز و وکیل شیراز
بازشوهای زیر سقف در بازار وکیل شیراز به تهویه هوا کمک کرده و سقف فاقد بازشو (تنها در زیر طاق ها روزن هایی برای ورود نور هست) برای بستن محدوده بازار از بادهای تب ریز تبریز است.
در استفاده از مصالح هر دو بازار آجری هستند که جدا از عایق حرارتی، ذخیره گرمایی مناسبی دارد و در مناطق با رطوبت پایین که اختلاف دما در شبانه روز بالاست کاربرد دارد. آجر گرمای روز را برای شب و سرمای شب را برای روز ذخیره می کند.


دوشنبه 6 دی 1395

بیستون- قسمت اول

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

سنگ نبشته بیستون بزرگترین سنگ نبشته جهان و نحستین متن شناخته شده ایرانی و از آثار دودمان هخامنشیان در شهر بیستون در سی کیلومتری کرمانشاه است. این سنگ نبشته در خصوص شورش هایی است که پس از به تخت نشستن داریوش به عنوان سومین پادشاه هخامنشی در پادشاهی ایران صورت گرفته است و شاه هخامنشی دستور حک نمودن شرح سرکوب شورشیان را داده است.(شکل شماره 1) نام بیستون از واژه پارسی باستان (بغستان) به معنی جایگاه خدایان است.

شکل شماره 1: سنگ نبشته بیستون
در این سنگ نبشته داریوش هخامنشی و دو تن از یاران او در مقابل 9 تن از رهبران شورشیان که شکست خورده و دربند هستند دیده می شود. گئومات نیز در خاک افتاده و زیر پای داریوش است. نام رهبران شورشیان در جدول شماره 1 آمده است.

ردیف

از چپ به راست

نام

شناسه

۱

آثرین

اولین رهبر شورشیان شوش

۲

ندئیت ب ئیر

اولین رهبر شورشیان بابل

۳

مرتی ی

دومین رهبر شورشیان شوش

۴

فرورتیش

رهبر شورشیان ماد

۵

چی ثرتخم

رهبر شورشیان ساگارات

۶

وه یزدات

رهبر شورشیان پارس

۷

ارخ

دومین رهبر شورشیان بابل

۸

فرادا

رهبر شورشیان مرو

۹

سکونخا

رهبر شورشیان ساکاییه

جدول شماره 1: نام رهبران شورشیان اقوام مختلف که در سنگ نبشته بیستون در بند هستند
ادامه دارد ...


یکشنبه 5 دی 1395

بیستون- قسمت دوم

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

ادامه ...
با بررسی های به عمل آمده مشخص است این سنگ نبشته در دوره های مختلف تغییراتی داشته است. در شکل شماره 2 محل تغییرات با پیکان هایی به رنگ سرخ، آبی و بنفش نشان داده شده است.


شکل شماره 2: محل تغییرات در سنگ نبشته بیستون
پیکان سرخ: با دقت در حاشیه تصویر نفر آخر (با کلاه شیپوری شکل) از شکست خوردگان و شورشیان مقابل داریوش هخامنشی که رهبر سکاها با نام سکونخا می باشد و با توجه به عقب رفتگی پیرامون آن نسبت به سطح صاف اطراف نفر ماقبل آخر که رهبر شورشیان مرو با نام فرادا بوده می توان نتیجه گرفت مدتی پس از نقش سنگ نیشته بیستون به دستور شاه هخامنشی، رهبر سکاها سر به شورش بر می دارد و بعد از سرکوبی شورش، نقش رهبر شورشیان را با حفر سطح صاف کنار کتیبه ایجاد می کنند.

شکل شماره 3:  ریش برش خورده داریوش در سنگ نبشته بیستون
پیکان آبی: ظاهرا ریش داریوش در طرح اولیه همانند سربازان پشت سر او بوده است و شاید همزمان با اجرای طرح رهبر سکاها، با توجه به تغییر در ظاهر داریوش، این پادشاه هخامنشی دستور در تغییر طرح ریش خود را صادر می کند و طراحان با برش دقیق و ماهرانه قسمتی از سنگ را حذف و سنگی جدید را جایگزین می کنند. 

شکل شماره 4: محدوده برش خورده در پیرامون خورشید بالای فروهر در سنگ نبشته بیستون
پیکان بنفش: با دقت در خورشید بالای سر فروهر می توان دید این خورشید (به تعبیری ستاره 8 پر) نیز بعدا با برش و جایگزینی سنگ ایجاد گردیده است. این موضوع تنها نشان دهنده تغییرات در عقاید هخامنشان است و به فراگیر شدن مهر پرستی (میترائسم) که یکی از ادیان و باورهای پیش از زرتشت است مربوط می شود. به هر ترتیب مشخص است بیستون حداقل در دو دوره زمانی اجرا و تغییر یافته است. لازم به ذکر است مهر پرستی در سده های بعد و در امپراطوری روم بیش از ایران رواج پیدا کرده است.تاثیر مهرپرستی در خاور دور غیر قابل انکار است و نقش خورشید در پرچم ژاپن تحت تاثیر این کیش می باشد.


چهارشنبه 24 آذر 1395

کشف آبراهه های جدید در تخت جمشید

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

همواره باستان شناسان، معماران و مرمتکاران نسبت به سیستم دفع آب های سطحی و فاضلاب گمانه زنی می کردند. سیستم آبراهه ها در تخت جمشید با کاوش های اولیه در دوران پهلوی تا حدودی مشخص و بررسی گردیده بود. با کشفیات جدید در تخت جمشید بسیاری از پرسش ها در این خصوص پاسخ گرفتند (شکل شماره 1 ،2 و 3). 
شکل شماره 1: محل شناسایی دریچه جدید دفع آبهای سطحی در حیاط جنوبی کاخ تچر

شکل شماره 2: دریچه جدید دفع آبهای سطحی در حیاط جنوبی کاخ تچر

شکل شماره 3: دریچه جدید دفع آبهای سطحی در حیاط جنوبی کاخ تچر
سیستم جامع آبراهه های مجموعه کاخ های هخامنشی که با نام تخت جمشید در کشور عزیزمان و با نام «Persepolis» در جهان شناخته می شود با آعاز اجرای کاخ آپادانا و قسمت هایی از خزانه در دوره داریوش اول آغاز شده است و با توجا به اینکه در دوره های بعد پادشاهان دیگر هخامنشی نیز قسمت هایی به تخت جمشید افزوده یا کسر کرده اند سیستم آبراهه ها توسعه و تغییر یافته است. 
شکل شماره 4: دریچه کشف شده در دیواره جنوبی تخت جمشید
در اواخر دوره هخامنشی که مصادف با ساخت دروازه دوم بوده و اجرای آن با یورش سپاه مقدونی نیمه کاره مانده و امروزه با نام دروازه ناتمام شناخته می شود سیستم آبراهه ها نیز گسترش یافته است. کشفیات جدید نشان دهنده نیاز به مطالعه، بررسی بیشتر و گمانه زنی های جدید است تا رازهای معماری دوران هخامنشی بیشتر شناخته و معرفی گردد (شکل شماره 4 و 5).

شکل شماره 5: آبراه شناسایی شده که از بنای خزانه مستقیما به دیواره جنوبی تخت جمشید امتداد داشته است.




یکشنبه 21 آذر 1395

بزرگترین گنبدهای جهان پیش از دوران مدرن

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

گنبد سلطانیه / زنجان - ایران
گنبد سلطانیه دارای ارتفاع 48/5 متر از سطح زمین و قطر دهانه گنبد 25/5 متر می باشد و در حد فاصل سال های 704 تا 712 قمری به دستور الجایتو معروف به محمد خدابنده و با نظارت خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی ساخته شد. در فضای گنبدخانه 8 جرز سنگین وجود دارد که وزن حدود 1600 تنی گنبد را به شالوده ها منتقل می کنند. گنبد در سال 2005 میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت گردید. (شکل شماره 1)
شکل شماره 1: گنبد سلطانیه
گفته می شود در ابتدا بنا بوده پس از اتمام بنای آرامگاه، اجساد دوازده امام معصوم، به این محل منتقل شوند که بعد ها با مخالفت علمای شیعه در نجف و کربلا و حرام بودن نبش قبر در اسلام، سلطان محمد خدابنده از انجام این کار منصرف می شود. برخلاف باوری که وجود دارد این مکان مقبره اولجایتو، سلطان محمد خدابنده نیز نیست (شکل شماره 2). مدفن وی در کوه های اطراف سلطانیه است.
شکل شماره 2: گنبد سلطانیه- این گنبد محل دفن محمد خدابنده نیست
گنبد سلطانیه شامل سه بخش اصلی ورودی، تربت‌خانه و سردابه‌ است. الجایتو ۲ سال بعد از اتمام ساخت گنبد در سن ۳۴ سالگی بر اثر بیماری درگذشت. ظاهرا در آخر عمر الجایتو تغییر دین داده و از اسلام و تشیع روی بر می گرداند.

شکل شماره 3: راست گنبد سلطانیه و چپ گنبد فلورانس
گنبد سلطانیه یکی از سه گنبد بزرگ جهان پیش از مدرنیته است. این گنبد به صورت دوپوسته و با تاق و تویزه ساخته شده و الگویی برای گنبد کلیسای جامع فلورانس (سانتا ماریا دلفیوره) گردیده است (شکل شماره 3).


گنبد کلیسای جامع فلورانس (سانتا ماریا دلفیوره) / فلورانس - ایتالیا

بورونلسکی معمار ایتالیایی دوران رنسانس با بهره گیری از روش ساخت گنبد سلطانیه، گنبدی با دو پوسته نازک و 24 تویزه باربر که هشت مورد آن از نمای بیرون قابل مشاهده است بنا نمود. دهانه داخلی گنبد 42 متر می باشد و ارتفاع آن از سطح زمین حدود 114 متر می باشد. گفته می شود احتمالا به دور گنبد زنجیری فلزی کشیده شده تا نیروی رانشی پای گنبد مهار گردد.(شکل شماره 4)
شکل شماره 4: کلیسای جامع فلورانس (سانتا ماریا دلفیوره)
گنبد کلیسای ایاصوفیه / استانبول - ترکیه

یکی دیگر از گنبدهای بزرگ جهان تا پیش از مدرنیته گنبد کلیسای ایاصوفیه است (شکل شماره 5). کلیسای ایاصوفیه در سال 532 میلادی به دستور کنستانتین اول امپراتور بیزانس ساخته شد. این کلیسا در دوره های مختلف تخریب و مورد بازسازی قرار گرفته است. در سال 989 میلادی زمین لرزه ای بزرگ باعث ریزش گنبد کلیسا شد و سپس گنبد کنونی احداث گردید. با تصرف روم شرقی و سقوط کنستانتین پل توسط ترکان عثمانی، نام کنستانتین پل به اسلام پل (استانبول) تغییر یافت و کلیسا ایاصوفیه به مسجد تغییر کاربری داد. در این دوره چهار منار به مجموعه اضافه گردید. قطر گنبد حدود 31 متر و ارتفاع گنبد 55 متر می باشد.
شکل شماره 5: کلیسای ایاصوفیه


چهارشنبه 17 آذر 1395

آبرسانی در عهد باستان

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

آب آشامیدنی مهمترین عنصر شکل گیری تمدن می باشد. هیچ تمدن کهنی وجود ندارد که بدون دسترسی به آب آشامیدنی شکل گرفته و تداوم یافته باشد. تمدن مصر باستان در دلتای نیل. تمدن باستانی چین در جوار یانگ تسه و البته گهواره تمدن در پیرامون کارون، دجله و فرات.
دسترسی به آب آشامیدنی در دوره های بعد با افزایش جمعیت و احداث شهرهای جدید، خشک شدن رودها و تغییر شرایط محیط زیستی به دغدغه ای جدی تبدیل شده و ذهن انسان را به چالش می کشد. 
رومیان برای دسترسی به آب آشامیدنی راهکاری جالب توجه داشته اند که «aqueduct» نامیده می شود.(شکل شماره 1)
شکل شماره 1: کانال آب (aqueduct) رومی پونت دو گارد- فرانسه
در روم باستان با استفاده از کانال کشی های سنگی توسط چندین چفت (قوس) پیاپی بالاتر از سطح زمین دسترسی به آب آشامیدنی میسر می شده است. این فن ساخت توسط معماران متخصص صورت می گرفته است و آب را از سرچشمه به شهرهای بزرگ می رسانده است. (شکل شماره 2)
شکل شماره 2: نحوه عملکرد کانال آب رومی
روش رومی کاملا مهندسی شده و دقیق می باشد که نشان دهنده نبوغ و اوج فن مهندسی در اروپای حدود 2000 سال پیش است. (شکل شماره 3) دسترسی به آب در شهرهای مهم روم باستان به خصوص رم بدون این کانال های عظیم انتقال آب بسیار سخت یا ناممکن بوده است.
شکل شماره 3: جزئیات مسیر حرکت آب در کانال آب رومی
در سویی دیگر از جهان بسیار مقدم تر از رومیان، در خاورمیانه ایرانیان راهی دیگر برای انتقال آب یافته بودند. استفاده از «کاریز» یا قنات که برخلاف روش رومی مسیری زیرزمینی می باشد آب را در بیابان ها فلات مرکزی ایران جابجا می کرده است. (شکل شماره 4)
شکل شماره 4: کاریزهای فلات مرکزی ایران (حفره ها محل خروج خاک از کاریز می باشد و تهویه هوا را نیز انجام می داده اند)
نحوه عملکرد کاریز به سطح غیر قابل نفوذ خاک و مسیر حفاری شده کاریز مرتبط است. لایه های رسی غیر قابل نفوذ هستند و مسیرهای کاریز انتقال دهنده آب از روی این لایه ها به مناطق دوردست می باشند. (شکل شماره 5)
شکل شماره 5: ساختار کاریز ایرانی
کاریز ایرانی دارای ویژگی های منحصر به فرد بوده و فضای داخلی کاریز همانند شهری زیرزمینی می باشد(شکل شماره 6، 7 و 8) کاریز دارای مزیت هایی چند نسبت به کانال آب رومی است که در ادامه به چند مورد اشاره می شود:
           1- کاریز به علت قرارگیری در جان زمین بر خلاف کانال آب رومی در مقابل زلزله و تند باد مقاوم تر است.
شکل شماره 6: کاریز کیش که به صورت نمایشگاهی زیرزمینی برای بازدید دوستداران هنر درآمده است
            2- به علت خاصیت ایزولاسیون حرارتی در عمق زمین، آب کاریز در زمستان گرم تر و در تابستان خنک تر از نمونه مشابه رومی می باشد.
شکل شماره 7: کاربری جدید کاریزها مانع تخریب و فراموشی کاریز می گردد - کاریز کیش
            3- با توجه به احتمال تخریب پوشش کانال در مرور زمان، احتمال آلودگی، رشد گیاه و شیوع بیماری بالا بوده اما در کاریز به دلیل تاریکی و عدم امکان رشد موجودات آبزی آب پاک تر منتقل می گردیده است.
            4- فن ساخت کاریز بومی بوده به طوری که ساکنان یک شهر اقدام به حفر کاریز می نمودند و بنابراین آب توسط کاریز به تمام مناطق فلات مرکزی ایران حتی به روستاهای دورافتاده می رسیده و در آب انبارها قابل بهره برداری بوده است به طوری که در ایران هزاران کیلومتر کاریز حفر گردیده است اما کانال آب رومی نیاز به معماری کارآزموده داشته  که طبیعتا دستمزد بالای او امکان ساخت کانال را در مناطق محروم به عدم تبدیل می کرده است. از طرفی با توجه به اینکه کانال های رومی تخریب پذیر تر از کاریز ایرانی بوده اند و مرمت آنها نیاز به متخصص داشته عمر بسیار کوتاهتری داشته اند. 
شکل شماره 8: کاریزها قابل استفاده در پروژه های جذب توریست هستند - کاریز کیش


شنبه 13 آذر 1395

مسجد شیخ لطف الله

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

یکی از شاهکارهای معماری ایرانی مسجد شیخ لطف الله اصفهان است. این مسجد در ضلع شرقی میدان نقش جهان قرار دارد (شکل شماره 1). مسجدی که مطابق معماری مسجد کبود تبریز فاقد میانسرا بوده و مناری ندارد (شکل شماره 2). عدم وجود منار و میانسرا در معماری مساجد به ندرت دیده می شود. در خصوص ویژگی های معماری این بنا می توان کتاب ها نوشت. در این متن به ویژگی گاهشماری در این مسجد خواهیم پرداخت. معمار بزرگ این بنا محمدرضا اصفهانی بوده که فضای چهارضلعی را با هشت ضلعی به گردی گنبد تک پوسته با ارتفاع 32 متر میرساند. 
شکل شماره 1: موقعیت مسجد شیخ لطف الله در میدان نقش جهان- اصفهان
شکل شماره 2: نمای ورودی و گنبد مسجد شیخ لطف الله اصفهان- عهد صفوی
گنبد مسجد بر 16 شباک قرار دارد (شکل شماره 3) و عبور نور از شباک ها به شکلی پر رمز و راز به عبادت باشندگان مسجد کمک خواهد نمود. 
شکل شماره 3: عبور نور از شباک های زیر گنبد
در صبحگاه عبور اولین پرتوهای نور خورشید از شباک بر آیات قرآنی سوره انفطار که به معنای گشاینده است و خداوند در هر دو آیه اول این سوره می فرماید: هنگامی که آسمان باز وگشاده شود و ستاره ها پراکنده شوند تاریکی کنار می رود که این با طلوع خورشید همخوانی دارد. هنگام ظهر نیز پرتوی نور خورشید بر روی سوره شمس می تابد که خداوند در این سوره می فرماید: وقتی که خورشید نور افشانی می کند. و در غروب هنگام پرتو نور مهتاب بر روی سوره والیل می تابد و در این سوره خداوند می فرماید: قسم به شب هنگامی که همه جا را تاریکی فرا می گیرد. تشخیص نماز صبح و مغرب سخت نیست اما تشخیص ظهر شرعی که به سختی ممکن است اهمیت بسزایی دارد (شکل شماره 4).
شکل شماره 4: طاووس زیر گنبد خانه مسجد شیخ لطف الله
جلوه دیگر پرتو افشانی نور بر ترنج های لیمویی شکل گنبد است که شبیه پر طاووس و دم آن نشان دهنده جهت قبله است. پیامبر اکرم می فرمایند: «اَلْمَهْدِیُّ طَاوُوسُ اَهْلِ الْجَنَّةِ عَلَیْهِ جَلَابِیبُ النُّورِ» مهدی طاووس اهل بهشت است که جامه هایی از نور او را در بر گرفته است. طرح و نقش و نگار زیر گنبد نیز به دم طاووس شباهت دارد که بر ویژگی های بصری فضای داخلی بنا می افزاید.
معماران دوران اسلامی برای انجام فرایض دینی به روش های متفاوتی زمان نمازهای یومیه را تشخیص می داده اند. کمی آنطرف تر از مسجد شیخ لطف الله، در مسجد جامع عباسی یا مسجد امام (جنوب میدان نقش جهان) نیز به روشی دیگر گاهشماری می شده است (شکل شماره 5).
شکل شماره 5: مسجد امام اصفهان- عهد صفوی
مسجد امام دارای ابعادی بسیار بزرگ تر از مسجد شیخ لطف الله بوده و گنبد این بنا حدود 52 متر بالاتر از سطح زمین می باشد. معمار این اثر فاخر علی اکبر اصفهانی بوده است. در دو سوی این مسجد دو مدرسه وجود دارد که در مسجد سلیمانیه سنگ مشهور به سنگ شاخص قرار دارد که محاسبه، تهویه و نصب این سنگ از ابتکارات و ابداعات شیخ بهایی دانشمند بی نظیر عصر شاه عباس اول می باشد. کوتاه و بلند شدن سایه سنگ و چرخش آن در طول سال ظهر شرعی را در ایام 12 ماه و در طول چهار فصل نشان می دهد. این سنگ شاخص در مسجد جامع عباسی نشان دهنده جایگاه دانش در دوره صفوی است.  
شاید بسیار جالب باشد اگر بدانید تاریخ گاهشماری در فلات ایران نه تنها از دوره صفوی و اسلامی، حتی از دوره ساسانی و اشکانی هم پیشتر می رود.
ادامه دارد ...


شنبه 13 آذر 1395

آتشکده نیاسر

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

پرستشگاه های پیش از اسلام به خصوص در دوره ساسانی بر خلاف پرستشگاه های یونانی و رومی (شکل شماره 1 و 2) بسیار کوچکتر و معمولا شامل یک چهارتاقی بوده اند. 
شکل شماره 1: معبد پارتنون در سایت آکروپلیس - پونان
شکل شماره 2: معبد رومی پانتئون - ایتالیا
چهار تاقی ها فضایی با پوشش گنبد و چهار قوس چفت در چهار سو هستند که یکی از بهترین نمونه های آن چهارتاقی نیاسر است. این آتشکده اوج هنر و نبوغ معماری دوران اشکانی (اوایل ساسانی) بوده که نه در یک بنای بزرگ حکومتی مانند کاخ بلکه در بنایی کوچک با کمترین ساختمایه (مصالح) سر به آسمان کشیده است (شکل شماره 3).
شکل شماره 3: آتشکده شهر نیاسر در بیست کیلومتری غرب کاشان
از ویژگی های این بنا تناسبات ویژه آن است که بحثی گسترده است و در فرصتی دیگر به آن می پردازیم. در خصوص مهندسی سازه این بنا و ویژگی های راه نمایی آن نیز جای صحبت بسیار است اما در این متن به نظام گاهشماری در چهارتاقی نیاسر می پردازیم. 
در چهارتاقی نیاسر، محور و ساختار بنا و نسبت اندازه طول پایه ها به فاصله میان آنها و زاویه های منتج شده از آن به گونه ای است که در هنگام های گوناگونی از سال، پرتوهای خورشید به هنگام طلوع و غروب در راستاهای سنجیده شده ای از بنا می تابند. این پرتوها که از روزنه های میان پایه های بنا دیده می شود زمان های مهم و شاخصی را نشان می دهد (شکل شماره 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 11، 12 و 13).
 
شکل شماره 4: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز تابستان- طلوع خورشید
شکل شماره 5: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز تابستان- طلوع خورشید
شکل شماره 6: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز تابستان- طلوع خورشید
شکل شماره 7: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز زمستان- طلوع خورشید
شکل شماره 8: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز زمستان- طلوع خورشید
شکل شماره 9: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز زمستان- طلوع خورشید
شکل شماره 10: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز تابستان- غروب خورشید
شکل شماره 11: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز تابستان- غروب خورشید
شکل شماره 12: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز زمستان- غروب خورشید
شکل شماره 13: وضعیت عبور پرتو خورشید در آغاز زمستان- غروب خورشید
بنابراین ایرانیان در گذشته برای انجام مراسمات دینی و برگزاری جشن ها گاهشمار کاملی در اختیار داشته اند. ادامه دارد ...

گفتنی است که دکتر رضا مرادی غیاث آبادی، واضع فرضیه کاربری تقویمی چارتاقی‌های ایران، برای نخستین بار در سال ۱۳۸۰ خورشیدی در کتاب « نظام گاهشماری در چارتاقی‌های ایران» فرضیه کاربری تقویمی چارتاقی ها را مطرح کرد. به اعتقاد وی تمام آتشکده های باستانی این ویژگی را دارند که البته قابل تردید جدی ست زیرا اکثر آتشکده ها نیمه ویران یا تغییر یافته هستند. از سویی بسیاری از چهار تاقی ها آتشکده های دوران ساسانی نبوده و سایاط (فضایی سرپوسیده در مسیرها هماننده کاروانسرا اما بسیار کوچک و محدود) بوده اند.

این گزارش در فصلنامه معماری و ساختمان (شماره ۱۶، تابستان ۱۳۸۷، ص ۹۴ تا ۹۶) نیز منتشر شده است.


پنجشنبه 11 آذر 1395

دیوار چین (راه های چین)

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

همه ما نام دیوار چین را شنیده و تصاویری از آنرا دیده ایم. علت اصلی ساخت این سازه طویل را هجوم اقوام شمالی (مغولان) خوانده اند. اما این دلیل اصلی نیست! به اتفاق هم دیوار های چین را نگاهی خواهیم انداخت...
شکل شماره 1: همانگونه که دیده می شود احتمالا مغولان آنسوی دیوار خواهند بود و عبور برایشان سخت. مردمان چین نیز در سوی دیگر به زندگی روزانه خود ادامه می دهند.
شکل شماره 2: تعجب نکنید احتمالا مغولان بعد از گذشت از یک دیوار به دیواری دیگر خواهند رسید که آن نیز مانعی دیگر خواهد بود! بنابراین از نظر مردم چین کار از محکم کاری عیب نمیکند!
شکل شماره 3: اینجا هم چنین است! باز مغولان لازم است از چند دیوار عبور کنند!!!
شکل شماره 4: برای ممانعت از حمله دریایی مغول این دیوار ادامه یافته است! شاید مغولان در بیابان های بی آب و علف قایق سواری می کرده اند.
شکل شماره 5: برای ممانعت از حمله دریایی مغولان از طریق کشور ژاپن دیوار اینگونه ادامه یافته است!!!!! زیرا دلیل دیگری وجود ندارد!
شکل شماره 6:نقشه دیوار های چین را نگاه کنیم. دیوارها نامی مناسب تر به نظر می رسد. همانطور که دیده می شود دیوارها (!) تقریا در تمامی مناطق چین پراکنده اند!!!! آیا مغولان از درون چین حمله می کردند؟!؟!
به نظر می رسد این دیوارها هدفی دیگر دارند. در مسیرهای پر فراز و نشیب کشور چین که حرکت در آن با مشکلات بسیار همراه بوده ناچار مردمان چین راه هایی احداث کرده اند که سراسر چین را پیوند دهد و حرکت در آن به راحتی صورت پذیرد. دفاع از مسیرها هدفی جانبی بوده و دفاع از مرز احتمالا هدف آخر! قضاوت با شماست... (شکل شماره 7 و 8)
شکل شماره7: این عکسی قدیمی از این ساختار می باشد که مسیر هموار حرکت نظامیان را نشان می دهد.
شکل شماره 8: دسترسی و زیرگذر مسیر های ارتباطی باستانی در کشور چین که امروزه با عنوان دیوار چین شناخته می شوند!


پنجشنبه 11 آذر 1395

کاشیکاری عهد تیموری

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

کاشیکاری یکی از هنرهای مهم ایران زمین می باشد که قبل از اسلام نیز حضور گسترده ای در معماری منطقه داشته. کاشیکاری به دلیل زیبایی و مقاومت در برابر نزولات آسمانی در جداره خارجی ابنیه مهم و به خصوص مذهبی مانند مساجد کاربرد داشته است البته کاشی عمری حدود 20 سال دارد و بعد از آن نیاز به تعویض و ترمیم در سطوح گسترده دارد به طوری که بعد از مدتی شاید تمام کاشی های اولیه تعویض شده باشند و این موضوع زمانی اهمیت پیدا می کند که برای تعویض کاشی بناها، معمولا بودجه ای تامین نگردیده و تعویض یا ترمیم سطح کاشیکاری انجام نمی گرفت. بنابراین اکثر بناها در سده بعد فاقد کاشیکاری قابل توجه خواهند بود. در ادامه عکسی از سردرب ورودی مسجد جامع یزد گذاشته شده که وضعیت کنونی بنا را نشان می دهد (شکل شماره 1).

شکل شماره 1: وضعیت کنونی سردرب مسجد جامع یزد
زیباترین بخش مسجد جامع یزد مجموعه ایوان و گنبدخانه می باشد. سردرب ورودی به دلیل ارتفاع بسیار زیاد (حدود 20 متر) معروف ترین قسمت مسجد بوده که معروف است کاشیکاری عهد تیموری (زمان ساخت سردرب) را بر بدنه خود دارد!! (شکل شماره 2)
شکل شماره 2: وضعیت کنونی کاشیکاری سردرب مسجد جامع یزد
حال به عکسی قدیمی از سردرب ورودی این مسجد که در حدود 70 سال پیش گرفته شده دقت می کنیم (شکل شماره 3) که به غیر از تکه های محدود تقریبا تمامی پیکره سردرب و دو منار در دو سوی سردرب فاقد کاشی می باشد!!!!
شکل شماره 3: وضعیت سردرب مسجد جامع یزد در 70 سال پیش
حال آیا می توان گفت کاشیکاری سردرب به عهد تیموری تعلق دارد یا باید پذیرفت کاشی ها به دوره جدید بر می گردد؟ قسمت جالب بحث این هست که در خصوص کاشیکاری این سردرب کتاب ها نوشته شده و این سردرب را گواهی بر شیوه کاشیکاری تیموری دانسته اند!!!


دوشنبه 24 آبان 1395

تقسیم کیک بین سه نفر

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

چگونه می توان کیک را بین سه نفر تقسیم کرد؟
در ابتدا فرض می کنیم کیک به صورت دایره بوده و سه نفر قصد دارند آنرا میل کنند (شکل شماره 1). تقسیم عادلانه کیک به شما سپرده می شود. 
شکل شماره 1: کیک دایره ای شکل
ابتدا با کارد خطی با عمق کم به صورت قطری بر روی کیک می اندازیم تا مطابق شکل نقاط A و B و مرکز کیک ، نقطه O تعیین شوند (شکل شماره 2)
شکل شماره 2:ترسیم قطر کیک
سپس به شعاع کیک (نصف قطر) کمانی به مرکز B ترسیم کرده تا محیط کیک مطابق شکل در دو نقطه برش بخورد و نقاط C و D بدست آیند (شکل شماره 3)
شکل شماره 3: کمان به شعاع دایره و مرکز B
حال نقاط C، A و D را به مرکز O امتداد دهید تا کیک سه قسمت مساوی شود (شکل شماره 4).
شکل شماره 4: ترسیم خط از نقاط C ، A و D  به مرکز O
البته راه راحت تر و بهتری هم هست. 
شما هم از کیک سهم بخواهید تا با تقسیم کیک به چهار قسمت از خط خطی کردن کیک جلوگیری شود!


دوشنبه 24 آبان 1395

ترسیم پنج ضلعی منتظم

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

برای ترسیم پنج ضلعی نیاز است پنج نقطه ،A،B،C،D و E که محل برخورد اضلاع شکل هستند را بدست آورده و نقاط را به یکدیگر (شکل شماره 1) متصل کنیم. 
شکل شماره 1: پنج نقطه ،A،B،C،D و E در پنج ضلعی
در ابتدا پاره خطی را به عنوان مبنای کار و یکی از اضلاع پنج ضلعی در نظر میگیریم. اگر پاره خط AB را به عنوان مبنی در نظر بگیریم وسط پاره خط را به عنوان نقطه 1 مشخص میکنیم و خطی عمود بر نقطه A به اندازه طول AB ترسیم می کنیم و نقطه 2 را انتهای خط عمود بر نقطه A در نظر خواهیم گرفت (شکل شماره 2). 
شکل شماره 2: پاره خط AB و تعیین نقطه 1 و 2
حال به مرکز نقطه 1 و به شعاع فاصله نقطه 1 تا 2 کمانی رسم کرده تا امتداد پاره خط AB را قطع کند. محل برخورد کمان با پاره خط AB را نقطه 3 نام گذاری می کنیم (شکل شماره 3). 
شکل شماره 3: تعیین نقطه 3
سپس فاصله نقطه B تا نقطه 3 را با پرگار استخراج و به مرکز A و B کمانی به شعاع فاصله نقطه B تا نقطه 3 می زنیم محل برخورد نقطه C را ایجاد می کند (شکل شماره 4 و 5). 
شکل شماره 4: کمان به مرکز A و B و به شعاع فاصله نقطه B تا نقطه 3 
شکل شماره 5: تعیین نقطه C
حال به شعاع AB و به مرکزیت نقاط A و B و C کمان می زنیم تا کمان ها یکدیگر را در نقاط D و E قطع کنند(شکل شماره 6). 
شکل شماره 6: تعیین نقاط D و E
حال نقاط A،B،C،D و E را داریم که با اتصال آنها به یکدیگر پنج ضلعی منتظم شکل می گیرد (شکل شماره 7 و 8).
شکل شماره 7: نقاط A،B،C،D و E
شکل شماره 8: پنج ضلعی منتظم


چهارشنبه 19 آبان 1395

خانه آبشار - فرانک لوید رایت

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

خانهٔ آبشار یا فالینگ‌واتر که به آن "اقامتگاه کافمن" نیز گفته می شود (شکل شماره 1)٬ در سال ۱۹۳۵ در پنسیلوانیا آمریکا توسط فرانک لوید رایت طراحی و اجرا شده است و یکی از برترین آثار معماری قرن بیستم به شمار می‌رود. ویژگی های این بنا که نمایانگر سبک معماری ارگانیک می باشد شامل:

       1.      حداقل دخالت در محیط طبیعی

       2.      تلفیق حجم ساختمان با محیط طبیعی به گونه ای که هر یک مکمل دیگری باشد

       3.      ایجاد فضاهای خارجی بین ساختمان و محیط طبیعی

       4.      تلفیق فضای داخل با خارج

       5.      نصب پنجره های سرتاسری و از بین بردن گوشه های اتاق

       6.      استفاده از مصالح محیط طبیعی مانند صخره ها و گیاهان چه در داخل و چه در خارج بنا

       7.      نمایش مصالح به همان گونه که هست، چه سنگ باشد چه چوب و یا آجر

       8.      استمرار نمایش مصالح از داخل به خارج نما

شکل شماره 1: خانه آبشار

ایجاد حداکثر رابطه میان مخاطب و طبیعت اطراف، احترام به سایت و استفاده از متریال های بومی و سنتی از نکات بارز در تمامی پروژه های وی هســــتند. وی بر این باور بود که ارتباط تنگاتنگ انسان با طبیعت تأثیر شگرف و عمیقی بر روح و روان و حتی فیزیک وی خواهد داشـــت، از این رو معمــــاریِ وی «معمـــــاری ارگانیـــک» خوانده شد.
شکل شماره 2: فضای داخلی خانه
فرانک لوید رایت «خانه آبشار» را در سن 67 سالگی برای شخصی به نام «آدگار کافمن» طراحی کرد. سایت پروژه از ویژگی های جذاب و منحصر به فردی برخوردار بود. جنگل و انبوه درختان، علفزار، توپوگرافی زمین و از همه مهم تر آبشار، قابلیت های شگفت انگیزی را در طراحی پروژه به وجود آورده اند. کافمن از معمار خواست بود که خانه را به نحوی طراحی کند که دید مناسبی به آبشار داشته باشد اما رایت از این درخواست نیز فراتر رفت و خانه را بر روی آبشار بنا نمود تا آبشار را جزوی از زندگی روزانه ساکنین سازد. تراس های بتنی که در میان مرغزار پر درخت به هرسو کشیده شده اند، همچون صفحات معلقی به چشم می آیند که بر روی یکدیگر چیده شـــده اند و گویی در صدد برقراری تعادل و تقابل میان طبیعتی هستند که از هر طرف در دل بنا نفوذ کرده وحجمی که از آن زاده شده است. عناصر عمودی خانه از سنگ ها و صخره ها و عناصر افقی از بتن ساخته شده اند. اخل خانه بیشتر تداعی گر غاری طبیعی و مبلمان شده است تا خانه ای متعارف. دیوار های سنگی و کف هایی که با سنگ ها و صخره های صاف و پرداخت شـــده پوشانده شده اند،در واقع تلاشی در جهت پیوند پروژه با زمین و احترام به سایت و بستر آن به شمار می روند. پوشـــش کف و دیوارها، مبلمان خانه و پلکان معلقی که از حفره های نورانی در اتاق نشــیمن به طرف آبشار فرود می آید، همه و همه در از میان بردن مرز میان درون و برون دارند. پلکان ذکر شده هیچ نقش عملکردی ندارد جز آنکه مخاطب را برای تماسی گذرا با ســـطح آب روان به پائین هدایــــت میکند (شکل شماره 2). بخش اصلی خانه دارای چهار اتاق خواب می باشد که در دو طبقه سازماندهی شده اند. همچنین در تراز پائین تر از اتاق های خواب، نشیمنی وسیع همراه با آشپزخانه و تراس های کشیده و بیرون زده و استخری الحاقی است.
فرانک لوید رایت در۹ آوریل ۱۹۵۹ میلادی در سن 91 سالکی درگذشت (شکل شماره 3)
شکل شماره 3: فرانک لوید رایت

 


سه شنبه 18 آبان 1395

موزه اربیل عراق- دانیل لیبسکیند

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

موزه اربیل عراق
طرح دانیل لیبسکیند برای موزه در اربیل عراق (شکل شماره 1) با بهره گیری از الگوی حیاط مرکزی که الگویی شناخته شده در معماری بومی خاورمیانه بوده است و ترکیب چهار حجم اصلی است که چهار حجم نمادی از مردم کرد در چهار کشور ایران، سوریه، عراق و ترکیه می باشد که در حیاط مرکزی به دور هم جمع می شوند تا فرهنگ مردم خود را زنده نگه دارند.
شکل شماره 1: موزه اربیل عراق
طرح کلی موزه اربیل فرد را به یاد موزه یهود در برلین آلمان می اندازد که در آنجا هم دنیل لیبسکیند از حجم های این چنین بهره گرفته اما در موزه یهود ستاره داوود و مصائب یهودیان در جنگ جهانی (هولوکاست) الهام بخش معمار بوده است (شکل شماره 2)
شکل شماره 2: موزه یهود برلین
به هر ترتیب معمار در ترکیبات حجمی موزه اربیل جدا از توجه به استفاده کنندگان بومی موزه طرحی بدیع و نو برای منطقه اربیل عراق ارائه داده که با توجه به شکوفایی فرم تا حدودی به موزه گوگنهایم اثر فرانک گهری نیز شباهت دارد (شکل شماره 3).
شکل شماره 3: موزه گوگنهایم بیلبائو


شنبه 15 آبان 1395

آموزش سه نما

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

آموزش مقدماتی سه نما
به شکل شماره 1 دقت نمایید. طرح کلی به صورت نما در می آید. در این حجم نمای روبرو به صورت دو مستطیل قرمز و آبی، یکی بر روی دیگری نمایش داده شده است.
شکل شماره 1: نمای روبرو


چهارشنبه 12 آبان 1395

بادگیرهای چهار طرفه

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

بادگیرهای چهار طرفه  (شکل شماره 1) به شكل كامل و مفصل‌تر از انواع دیگر ساخته شده‌اند و معمولا داخل كانال‌های آن با تیغه‌هایی از آجر یا چوب یا گچ به چند قسمت تقسیم می‌شوند. در بعضی از نمونه‌ها در زیر كانال بادگیر حوض بزرگ و زیبایی می‌ساخته‌اند كه هوای خشك و دارای گرد و غبار پس از برخورد با آب با جذب رطوبت خنك و گرد و غبار آن جدا و هوای اتاق (حوضخانه) در گرمای تابستان بسیار مطبوع می‌شده است. در مناطقی كه امكان ایجاد حوضخانه در طبقه همكف وجود نداشته است آب قنات را در زیر زمین جاری و نمایان می‌كرده‌اند و امتداد كانال بادگیر نیز تا روی این جریان آب ادامه می یافته است. این فضاها (سرداب‌ها) محل تجمع اهالی خانه در بعد از ظهرهای تابستان بوده است. این نمونه در یزد، كرمان و بوشهر و... دیده می شود.
شکل شماره 1: بادگیرهای چهار طرفه


سه شنبه 11 آبان 1395

بادگیر های دوطرفه

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

نوع دو طرفه كه دارای دو وجه روبه‌روی یكدیگر و با پنجره‌های بلند و باریك بدون حفاظ ساخته می‌شود و در قسمت داخلی ساختمان به شكل یك یا دو حفره در طاقچه دیده می‌شود. این نمونه در سیرجان و به ندرت در كرمان مشاهده می گردد (شکل شماره 1).

شکل شماره 1: بادگیر های دوطرفه


سه شنبه 11 آبان 1395

بادگیر های یک طرفه

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

ساده‌ترین نوع بادگیر , بسیار كوچك و محقر بر فراز محفظه‌ای، مانند سوراخ بخاری در پشت بام ساخته می‌شود در این روش برای پرهیز از گزند گردبادها و طوفان‌های سنگین، بادگیر را فقط در جهت بادهای خنك و نسیم‌های مطبوع می‌سازند و جبهه‌های دیگر آن را می‌بندند. در برخی موارد بادگیرهای یك طرفه را پشت به بادهای شدید و آزاردهنده می‌سازند و در واقع این بادگیر عملكرد تهویه و تخلیه هوا را انجام می‌دهد(شکل شماره 1).       

ابعاد آن نسبت به سایر انواع كوچك‌تر و شكل آن اولیه‌تر است.  مسیر مورب (كه در بالای بام دیده می‌شود) پس از اتصال به كانال عمودی داخل دیوار و پنجره خروجی داخل ساختمان مانند بخاری در یك ضلع اتاق قرار می‌گیرد و تهویه را انجام می دهد. این نمونه بیشتر در منطقه سیستان و قسمتی از شهرستان بم دیده می‌شود.

شکل شماره 1: بادگیر های یک طرفه




چهارشنبه 5 آبان 1395

خشک شدن دریاچه آرال

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

تغییر در محیط زیست در منطقه خاورمیانه به بدترین گونه ممکن صورت گرفته که نتیجه آن خشک شدن رودخانه ها و دریاچه های این مناطق و از بین رفتن ساختار زیستی می باشد و اثرات نامطلوب آن کلیت منطقه را تحت تاثیر قرار داده است. خشک شدن دریاچه آرال که تبدیل به بیابانی بزرگ گردیده (شکل شماره 1) منبع تولید ریزگردها شده که با بادها به آسمان رفته و از شهری به شهر دیگر در ریه شهروندان می نشینند. این پدیده ناخوشایند گریبان دریاچه ارومیه را نیز گرفته و در کمین دریاچه مازندران است. خشکی و از بین رفتن آب تالاب های بین النهرین نیز که تاثیر از بین رفتن ساختار زیستی محیط است همه ساله روزهای زیادی مردم خوزستان را خانه نشین می کند (شکل شماره 2).
شکل شماره 1: دریاچه آرال
شکل شماره 2: ریزگردها در آسمان اهواز
خشکی دریاچه آرال اگر چه سریع بود (شکل شماره 3) اما خشکی تالاب های بین النهرین کمی بیشتر زمان گرفت و همچنان ادامه دارد.
شکل شماره 3: خشک شدن دریاچه آرال


معماری بیشاپور:                   

شهر بیشابور با روش مهندسی یونانیان که توسط هیپوداموس ابداع شده بود در زمینی مستطیل به گونه ای طراحی شد که چهار دروازه و دو خیابان آن، یکدیگر را قطع می‌کردند کی از خیابانها در جهت شمال به جنوب و دیگری شرق به غرب است و هر کدام در انتها به یکی از دروازه های شهر منتهی می شده اند. دروازه غربی، ورودی اصلی شهر بوده است.

شهر بیشاپور از دو بخش اصلی تشکیل شده است:

1-      - ارگ سلطنتی شامل آثار شاخصی مانند  معبد آناهیتا ایوان موزائیك (شکل شماره 1)

2-       - منطقه عامه نشین شامل خانه های مسكونی، گرمابه، كاروانسرا و بازار.

شکل شماره 1: ارگ سلطنتی


آثارباستانی بیشاپور:

          منطقه باستانی بیشاپور مشتمل بر سه بخش اصلی است:

          شهر بیشابور

          قلعه (دختر) با نقش برجسته های ساسانی.

          دره رودخانه بیشاپور

          در این ناحیه آثار دیگری مانند قلعه دختر، قلعه پسر و نقش های تنگ چوگان قابل اشاره هستند.

          برخی تک اثرهای به جای مانده از شهر باستانی بیشاپور عبارت‌اند از:

          معبد آناهیتا

          کاخ والرین

          ایوان موزائیک

          ستونهای سنگ یادبود بیشاپور

پرستشگاه آناهیتا:

این پرستشگاه در حقیقت به آناهیتا فرشته پاسدار آب  تعلق دارد و محلی است برای نیایش آب ،یکی از چهار عنصر مطهر و مقدس و مورد احترام ایرانیان باستان بوده است .

این پرستشگاه که برای استفاده از آب رودخانه شاپور در عمق 6متری زمین ساخته شده ،به صورت مکعبی است که 14*14*14 متر است . (شکل شماره 2) دیواره های پرستشگاه از سنگ های بزرگی بنا شده اند که علاوه بر استفاده از ملاط ،توسط بست های آهنی نیز به هم متصل شده اند .ضمن عملیات حفاری درون پرستشگاه ،مسلم گردید که این جایگاه فاقد سقف مسطح یا گنبد دار بوده و به شکل چهار گوش و. دارای آبگیری مربع شکل است به عمق 40سانتی متر ساخته شده است. (شکل شماره 3)

شکل شماره 2:  پرستشگاه آناهیتا

شکل شماره 3: سنگ های بکار رفته در پرستشگاه آناهیتا


 


پنجشنبه 8 مهر 1395

شهر تاریخی نسا

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

زمانی که اشکانیـان در سرزمین پـارت حکومــت داشتند ، پایتخت آنان در شهر نسـا ( نزدیک عشق آباد ) و سپس در شهر اساک نزدیک قوچان بود .

سازماندهی کالبدی فضائی درون شار کم و بیش همانی است که در شار پارسی وجود می داشت بدین معنی که:

۱) دژ حکومتی مظهر دولت اشکانی و نشانه مهم شهر قدرت پارتی مرکب از کاخها و معابد دیوانها تاسیسات نظامی اداری و خزائن و انبارهای اذوقه و اسلحه است.دز حکومتی مظهر وحدت یگانگی و تفاهم اجتماعی (دودمانی و سه جامعه ایلی روستائی و شهری) نیز می باشد و مانند همیشه مهمترین نقطه سوق الحبشی را به خود اختصاص می دهد. (شکل شماره 1)

۲) شار میانی مجموعه ای مرکب از محلات متفاوت بازار و میدان به یاد مانده از شهر پارسی هلنی با خانه های با معماری خاص است.دو اتاق در طرفین یک اتاق کوچک در میان با ایوانی سرپوشیده در مقابل ان که دسترسی به سه فضا از ان صورت می گیرد و همه در حصاری گرد محصور گشته اند.

۳) شار بیرونی مجموعه ای بس گسترده مرکب از محلات و بازار باغ و مزرعه عمدتا محصور شده به وسیله حصارهای طبیعی است کوه و جنگل رودخانه و ... شار بیرونی چون شار بیرونی شهر پارسی محل استقرار سه جامعه ایلی روستائی و شهری است که در کنار شار میانی مقام گرفته اند.

انچه در نساء و فیروز اباد مکشوف است عمدتا دز و شار میانی را نشان می دهد .گستردگی شار بیرونی و بکار گیری مصالح یافت شده در محیط سبب گردیده است تا نشانی از شار بیرونی و نحوه ساخت و ساز ان در دست نباشد.

شکل شماره1: عکس هوایی از دژ حکومتی

در اوستا و پارسی باستان «نی‌سایه» ، در یونانی و رومی «نی‌سه‌نیه»، در پارسی «نسا» به فتح و كسر «ن‌یان» هر دو آمده و آن در اصل به معنی آباد و آباده بوده است، این كلمه از دو جز مشتق است: نی (پیشوند به معنی : فرو  پایین+ ) سی (در نهادن، نشستن، آسودن) پس نسا به معنی نشستگاه، فرودگاه ، زیستگاه، آبادی است.

بنابر آنچه در متون فارسی آمده است، «شهر نسا واقع میان شهر مرو و بلخ پایتخت تیرداد، دومین پادشاه اشكانی (248 ‌214 ق.م) بوده است كه این شهر در ده میلی جنوب عشق‌‌آباد واقع بوده است.

«میتری داتكرت» كه امروزه نسای قدیم خوانده می‌شود، با داشتن ارتفاع چشمگیر دیوارهایش یكی از آثار برجسته محسوب می‌گردد و دست‌كم ارتفاعی را در بخش جنوبی شهر نسا مشرف به دشت و شهر فرامی‌گیرد.
تپه‌های كم‌ارتفاعی از ویرانه‌ها وجود دارند كه قسمتهایی از آنها تحت عملیات حفاری باستان‌شناسی قرار گرفته‌اند و بناهای مركزی مكشوفه شامل ساختمان‌های بزرگ سه‌گانه‌ای است.

یك تالار گنبددار به قطر 17 متر توسط مربعی از راهروها دیده شده (شکل شماره 2) كه با مجسمه‌های بزرگ به اندازه انسان طبیعی و گچ‌بری‌ها كه در دیوارها تعبیه شده بودند نیز كشف گردید. احتمال می‌رود معبدی بوده باشد.

شکل شماره 2: نقشه مجموعه

تالار چهارگوش بزرگتری دارای طول جانبی 20 متر با مربعی از ستونهای چهارگانه كه حامل و نگهدارنده سقف بودند بدست آمد. (شکل شماره 3) در اینجا هم مجددا مجسمه‌های تمام قد و گلی خدایان یا اجداد و نیاكان قسمتهای فوقانی دیوارها را تزئین كرده بودند. در میان این دو تالار مكشوفه، ویرانه نامشخصی از یك بنای چهارگوش دارای راهروهایی دیده شد كه پایه ستونی را احاطه كرده بود كه به عنوان معبدی برج مانند جهت انجام آیین‌های نیایش قلمداد می‌شود.

شکل شماره 3: عکس هوایی از مجموعه کاخ های نسا

 


شنبه 20 شهریور 1395

یزدی بندی

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

یزدی‌بندی حالتی است ما بین رسمی و مقرنس. كلید رسم و اجرای آن تخته‌هایی است كه بر روی دایره‌هایی به مركز شمسه قرار دارد. همچون قطارهای مقرنس هر تخته با تخته بعدی به یك اندازه اختلاف ارتفاع دارند. می‌توان با حذف تخته‌های افقی یكسره از رسمی اقتباس كرد و یزدی‌بندی را به وجود آورد. همان گونه كه مشاهده می‌شود، یك نیمكار رسمی به نیمكار یزدی‌بندی مبدل شده است (شکل شماره 1). ستاره‌های چهار پر، به صورت تخت قرار دارند و بقیة خطوط از پایین به بالا به طرف شمسه حركت می‌كنند.یزدی‌بندی معمولاٌ در جاهایی به كار می‌رود كه یا رسمی نمی‌گنجد و یا مقرنس گران تمام می‌شود.
شکل شماره 1: یزدی بندی

یزدی‌بندی شباهت زیادی با رسمی و مقرنس دارد و در ابنیة بسیاری كار شده است. این طرح یك یزدی‌بندی در كتیبه است كه تخت‌ها به صورت شش‌پر مشاهده می‌شود. پای كار در پایین و پر خیزترین جای كار، در بالای آن قرار دارد (شکل شماره 2).

شکل شماره 2: نمونه یزدی بندی


شنبه 23 مرداد 1395

موزه museum 02

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

نورپردازی در موزه ها

اهداف نور پردازی:

الف) عوامل محیطی:  

1) لذت بصری

2) گسترش و تأکید بر ابعاد فضا

3) ایجاد حرکت و کنترل دید

4)  تأکید بر بخشهای نمایشی

ب)عوامل روانشناسی :

1)وضوح دید

2)وسعت بخشیدن به دید

3) راحت بودن

4)خصوصی کردن فضا

اصول نور پردازی در موزه:

الف) تقلیل اشتغال ذهنی و پریشانی حواس بازدیدكنندگان

ب) انتقال تدریجی چشم از روشنایی فضای باز در فضای بسته

ج) كاهش زیان‌های احتمالی نور به ویژه اشعه ی ماوراءبنفش

د) امكان نورپردازی مناسب در تمام ساعات استفاده از موزه بعد از غروب آفتاب

ه) اقتصادی بودن نورپردازی

 بهتر است در نورپردازی موزه به موارد زیر توجه شود:

1- ابعاد فضا

2- رنگ سطوح

3- بافت سطوح

4-فرم های موجود در فضا

نورپردازی در موزه به 2نحو صورت میگیرد:

الف)نور طبیعی:

1-نور از بالا(سقف)

محاسن:

1-قرارگیری کمتر در معرض موانع جانبی(ساختمانهای دیگر و درختان)که دراثر شکست نور یاایجاد سایه سبب تغییرکیفیت نورمیگردند.

2-قابل تنظیم بودن نورو ایجاد حداقل بازتاب یا انحراف نور

3-صرفه جویی در فضا جهت به نمایش گذاشتن اشیابیشتر

4-امنیت بیشتر به سبب پنجره و راه ارتباطی کمتربا خارج

معایب:

1-خطر شکستن شیشه ها

2-تابیدن و انتشار گرما

3-خطرنفوذآب باران

4-نشستن گردوغبار روی پنجره ها

5-یکنواختی نور

....این معایب را با اقدامات فنی وساختمانی مناسب میتوان کاهش داد.

 

2-نور از پهلو(پنجره ها و دریچه های روی دیوار)

محاسن:

تهویه و تنظیم درجه حرارت موزه بدون صرف هزینه سنگین

معایب:

1- سطوح مناسب برای قرار دادن تابلو ها را محدود می کند .(غیر قابل استفاده شدن دیوارفوق و دیوار مقابل آن بخاطر انعکاس نور روی قاب عکسها و قفسه ها و... )

2- نور خیره کننده ایجاد میکند .

3- سطح روشنایی بسیار نا منظمی در سالن ها به همراه می آورد .

 

ب)نور مصنوعی: (شکل شماره 1)

1-نورپردازی در داخل ویترینها

2- نورپردازی در داخل گالریها و سالنها   

شکل شماره 1: نورپردازی مصنوعی


سه شنبه 19 مرداد 1395

موزه museum

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

تعریف لغوی موزه:

به عنوان مكانی وقف شده به فرشتگان الهام‌فصل و مطالعه كه در آن آدمی به مقوله‌های اصیل می‌پردازد تعریف گشته است.

 تعریف موزه در فرهنگ لغت عمید:

عمارتی كه آثار باستانی در آنجا نگهداری یا به معرض نمایش گذارده می‌شود. در یونان قدیم نام محلی بوده كه در آنجا به مطالعه صنایع و علوم می‌پرداختند و نیز نام تپه‌ای بوده در آتن كه در انجا عبادتگاه و محل مخصوصی برای چندین تن از خدایتان خود ساخته بودند.

 تاریخچه موزه در جهان:

در دوران كلاسیك واژه موزه به جایگاه نه خدای یونانی كه رب‌النوع های هنر و اندیشه بودند اطلاق می‌شد. در اواخر قرن سوم قبل از میلاد بطلمیوس اول (284 ـ 246) قبل از میلاد اولین موزه را در شهر اسكندریه تأسیس كرد، بنای این موزه در قسمتی از كاخ سلطنتی ساخته شده بود و در عین حال به عنوان كتابخانه از آن استفاده می‌شد، بعد از وی یكی از امپراطوران . روم به نام كلود موزه‌ای نظیر اسكندریه بوجود آورد كه مركز تحقیقات علمی آن دوران به شمار می‌رفت.در قرون وسطی نام موزه به عنوان محلی بكار برده می‌شد كه در آنجا مجموعه‌هایی از اشیاء كم یاب و جالب ادوار گذشته از قبیل تاریخ طبیعی یا آثار هنری را به نمایش در آوردند.

تاریخچه موزه در ایران:

 پیرامون تاریخچه موزه در ایران باید اظهار داشت كه جمع‌آوری و نگه‌داری اشیاء ذی قیمت در ایران با انگیزه حفظ آثار شخصی بوده و بیشتر حالت خصوصی داشته است. اولین نمونه‌های آن را می‌توان در دوران سلسله هخامنشی و با شكل‌گیری حكومت مستقل ایران مشاهده نمود (شکل شماره 1)

شکل شماره 1: فضای داخلی موزه

انواع موزه :

الف)تقسیم بندی موضوعی:

1-موزه های تاریخی

2-موزه های علمی

3-موزه های تخصصی

4-موزه های منطقه ای

5-موزه های فضای آزاد

ب)تقسیم بندی کالبدی:

1) بناهای تبدیل شده به موزه

2) بناهایی که از ابتدا به عنوان موزه ساخته شده اند:


تقسیم بندی موضوعی

موزه‌های تاریخی:

همه موزه‌هایی كه مجموعه‌هایشان از دیدگاه تاریخی تشكیل و عرضه شده‌اند موزه تاریخی شمرده می‌شوند، و هدفشان اساساً ارائه مستند تسلسل زمانی به یك رشته رویداد یا مجتمعی نمایانگر لحظه ای از یك لحظه متحول است.

موزه‌های علمی:

موزه‌های علوم طبیعی، موزه‌های علوم كاربردی و موزه‌های فنی (به استثنای موزه‌های تاریخ علوم و فنون، كه تاریخی شمرده می‌شوند) در زمره موزه‌های علمی قرار دارند. وظیفه موزه‌های علمی این است كه روحیه و ذهنیت علمی را به صورت سه‌بعدی منتقل كنند، تمایل طبیعی به دانش را برانگیزند، اطلاعاتی در مورد پژوهش‌ها و پیشرفت‌ها بدهند.

موزه‌های تخصصی:

اگر چه همه موزه‌های تخصصی را می‌توان در طبقه‌بندیهایی كه دیدیم گنجاند، اما نفس تخصصی بودنشان مسایل ویژه‌ای برای آنها پدید می‌آورد. بسیاری از این موزه‌ها از فعالیتهای محدود اقتصادی حكایت می‌كنند (از قبیل كاوشهای كانی، صنعت كفاشی) و در اینگونه موارد، كم و بیش به صنعتی  كه در آنها مصور شده وابسته هستند.

 موزه‌های منطقه‌ای:

موزه‌های منطقه‌ای، یا محلی، كه به معرفی همه جنبه‌های (طبیعی، تاریخی و هنری) یك استان یا ولایت می‌پردازند.

 موزه‌های فضای  آزاد

موزه‌هایی که در محدوده یك باغ یا یك پارك مستقر شده‌اند، و اشیاء آنها را در هوای آزاد عرضه می‌گردند.

تقسیم بندی کالبدی

بناهای تبدیل شده به موزه

از جمله لوور در پاریس، آرمیتاژ در لنینگراد، اوفیتزی در فلورانس، پرادو در مادرید، در تبدیل این بناها به موزه، گاه مسائلی مطرح می‌شوند كه تبدیل آنها را با مشكل مواجه می‌سازد، همچنین محدودیتهایی را به ملاحظه خصوصیات زیبایی شناختی و تاریخی خود باعث می‌شوند. بطور كلی حالت صمیمانه این بناها آنها را بیشتر در خور موزه‌های نقاشی، موزه‌های یادبودی، موزه‌های تخصصی تاریخی، و حتی نمایش مجموعه‌های خصوصی می‌سازد. جنبه تعلیمی موزه‌نگاری معاصر در اینها به آسانی جامه عمل نمی‌پوشد، و به استثنای چند بنای وسیع از قبیل لوور و ورسای، این موزه‌ها نمی‌توانند در آن واحد پذیرای عده زیادی از مراجعان بشوند.

 بناهایی كه به عنوان موزه ساخته شده اند:

   هر چند كه پیدایش موزه حداقل به قرن سوم پیش از میلاد باز می گردد، اما می‌توان گفت طراحی ساختمانهایی با عملكرد خاص، برای موزه، در اواخر قرن 18 آغاز شد. در این دوران معبد ـ موزه‌ها یا كاخ ـ موزه‌ها شكل گرفتند كه معمولاً به تقلید از معابد یونانی ساخته می‌شدند. 


دوشنبه 28 تیر 1395

موزه هنری کیمبل

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

موزه هنری کیمبل- لویی کان (شکل شماره 1)
شکل شماره 1: فرم کلی گالری ها

ساختار موزه تحت تاثیر سازه به شکل طاق های بتنی بوده که به صورت دو قطعه مستق یه پوشش طاق مانند ایجاد کرده اند. نور از میان دو قطعه عبور می کند (شکل شماره 2).
شکل شماره 2: پوشش سقف موزه کیمبل









چهارشنبه 12 خرداد 1395

لوکوربوزیه

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

نام: شارل ادوارد ژانره (شکل شماره 1)

تاریخ تولد: ۶اکتبر ۱۸۸۷

محل تولد: لشودفوند، سوئیس

تاریخ مرگ: ۲۷ اوت ۱۹۶۵

محل مرگ: روکوبرن کپ مارتین، فرانسه

ملیت: سوئیس

سبک: مدرن 

پروژه‌های معروف: 

ویلا ساووا /عبادتگاه رونشام

کتاب ها: 

به سوی یک معماری نوین، ۱۹۲۳/ شهر آینده، ۱۹۲۴

جمله معروف: خانه ماشینی برای زندگی

شارل ادوارد ژانره معروف به لوكوربوزیه ، پدر معماری و یكی از پیشگامان معماری مدرن ، ( مدرن متعالی) ، آرشیتكت ، مهندس و معمار معروف سوئیسی فرانسوی ، قرن بیستم ، در 4 می سال 1897 قدم به عرصه وجود نهاد . او در دفتر دو تن از معروف ترین معماران آن دوره در اروپا، یعنی اگوست پره و پیتر بهرنز به مدت چند سال كار كرد و سپس به بالكان، آسیای صغییر ، یونان و رم سفر نمود. لوکوربوزیه ( ۲۷ آگوست ۱۹۶۵ - ۶ اکتبر ۱۸۸۷) ، اسم مستعار چارلز ادوارد ژان نرت- گریس(Charles Eduard Jeanneret-Grisاست.

شکل شماره 1: شارل ادوارد ژانره

 

او یک معمار معروف بود که با سبکی که امروزه سبک بین المللی نامیده می شود به همراهی لودویگ میس واندر روهه ، والتر گروپیوس و تئو وان داربورگ کار می کرد . او همچنین در طراحی مبلمان دستی داشت . لوکوربوزیه در لشودفوند(La Chaux-de-Fonds، شهر کوچکی در شمال غربی سوئیس ، در نزدیکی مرز فرانسه متولد شد . لوکوربوزیه علاقه ی زیادی به هنرهای بصری داشت و نزد شخصی به نام چارلز لپلاتنیه ، که معلم یک مدرسه ی هنرهای زیبای محلی بود و خود در بوداپست و پاریس درس خوانده بود ، به آموختن مبانی هنر پرداخت . اولین خانه هایی که او طراحی کرد در لشودفوند و متعلق به خود وی بودند ، مانند ویلا فالت (Villa Falletویلا شوآب (Villa Schwobو ویلا ژان نرت ( این خانه ی آخر را برای پدر و مادرش ساخته بود) . این خانه ها یادآور سبک معماری رایج ، منطبق بر طبیعت کوه های بومی در آن منطقه ، یعنی رشته کوه های آلپ بودند . لوکوربوزیه دائما ً برای فرار از محدودیت های حاکم در شهرش ، به دورتا دور اروپا سفر می کرد . در حدود سال ۱۹۰۷ به پاریس رفت . در آنجا در دفتر یک فرانسوی پیشگام تولید بتن تقویت شده ، به نام آگوست پرت (August Perretکار پیدا کرد . بین اکتبر ۱۹۱۰ و مارس ۱۹۱۱ برای پیتر بیرنس - معمار و طراح معروف آن زمان - در نزدیکی برلین کار کرد و در آنجا با لودویگ میس واندر روهه ی جوان ملاقات کرد . در آن موقع می توانست آلمانی را بسیار روان و سلیس صحبت کند .هر دوی این تجربه ها تأثیرات زیادی بر زندگی شغلی او در آینده گذاشتند .لوکوربوزیه ، در اواخر سال ۱۹۱۱ به کشورهای بالکان رفت و از یونان و ترکیه نیز دیدن کرد . دفترچه ای از اسکیس های او در این مسافرت ، حاوی طرح هایی از معبد پارتنون ، به خوبی اثبات کننده ی تأثیرات ارائه شده در کار بعدی او به نام ورس اون آرکیتکچر (Vers Une Architecture) در سال ۱۹۲۳ بود . او در سال ۱۹۱۶ و در سن ۲۹ سالگی برای همیشه به پاریس نقل مکان کرد و در سال ۱۹۲۰ ، لقب لوکوربوزیه را که اسم پدربزرگ مادری اش بود به عنوان اسم مستعار خود انتخاب کرد. (شکل شماره 2)

شکل شماره 2: تصویر شارل ادوارد ژانره بر روی اسکناس کشور سویس

نقش لوكوربوزیه در معماری نو مانند نقش پیكاسو در نقاشی نو بود . او مانند پیكاسو زندگی درویشانه بسیار ساده ای داشت و تا آخر عمر در همان آتیله محقر خود كه در جوانی تاسیس كرده بود ، كار كرد. این آتلیه ، اتاق كوچكی بیش نبود و شمار همكاران لوكوربوزیه هرگز از چهار یا پنج نفر بیشتر نشد. گاه اتفاق افتاد كه تنگی جا سبب شود نقشه های اجرایی كارها در جایی دیگر رسم شوند (شکل شماره 3). این آرشیتكت و معمار برجسته جهان در قرن بیستم پس از 68 سال زندگی روز 27 اوت 1965 میلادی هنگام استحمام طبی در پلاژ " رك برون " فرانسه غرق شد... 

شکل شماره 3: شارل ادوارد ژانره

 

سبك معمار لوكوربوزیه ، معماری مدرن متعالی است. معماری مدرن كه سبكی غالب و جهانگیر در قرن بیستم میلادی بوده ، ریشه در تحولاتی دارد كه خاستگاه آن شهر فلورانس در شمال ایتالیا ، در حدود چهار صد سال پیش از ظهور معماری مدرن بوده است. ولی باید توجه داشت كه معماری مدرن بصورت یك مكتب معماری با مبانی نظری مدون و ساختمانهای ساخته شده بر اساس اندیشه مدرن،از اواخر قرن 19 میلادی شكل گرفت. خاستگاه این معماری در شهر شیگاگو ، و در اروپا شهرهای پاریس ، برلین و وین بود. و همچنین قابل ذكر است كه معماری مدرن ، نقطه عطفی در تاریخ معماری غرب و یا به عبارت دیگر ، در تاریخ معماری جهان بود. زیرا برای اولین بار ، نگرش از سنّت و تاریخ و گذشته ، بعنوان منبع الهام معماری تغییر جهت داد و آینده و پیشرفت ، بعنوان موضوع و هدف اصلی معماری مطرح شد(شکل شماره 4).

شکل شماره 4: ویلا ساوا

 

لوکوربوزیه توانست در طی فعالیت حرفه ای خود ، استفاده از شاخص ترین مصالح ساختمانی مدرن ، یعنی بتن را به نهایت زیبایی رساند و کارهای وی مورد تقلید جهانی قرار گرفت. لوکوربوزیه استفاده از تیرآهن و بتن و پیش ساختگی را ، مسیر آینده معماری تلقی مینماید. وی عنوان میکند که برای پرهیز از انقلاب اجتماعی ، باید با استفاده از تکنولوژی جدید ، بصورت گسترده ، برای اقشار مختلف جامعه خانه سازی کرد. وی سعی مرد توجه معماران و شهرسازان را از گذشته به سمت آینده معطوف کند. او ضمن تحسین آسمانخراشهای شیگاگو و نیویورک ، الگو قرار دادن آنها را برای سایر نقاط جهان معرفی کند. و معتقد است که تنها راه حل شهرهای آینده ، بلند مرتبه سازی و پیش ساختگی است(شکل شماره 5).

شکل شماره 5: ویلا ساوا

 

الگوی شهر طراحی شده لوکوربوزیه

لوکوربوزیه شهرهای آینده را شهرهایی تجسم نمود که از آسمانخراشهای عظیم و مرتفع تشکیل شده است . در هر یک از این آسمانخراشها ی چند عملکردی ، حدود صد هزار نفر کار و زندگی خواهند کرد. در این ساختمانها ، آپارتمانهای مسکونی ، ادارات ، فروشگاه ها ، مدارس ، مراکز تجمع و کلیه احتیاجات یک محله بسیار بزرگ فراهم است. ساکنان این مجتمع ها ، از دود و سر و صدای ترافیک اتومبیل ها به دور هستند و بجای آن از آفتاب و دید و منظر زیبا استفاده میکنند. بر اساس این نظریه ، دو شهر مهم در دهه پنجاه میلادی ، طراحی و اجرا شد. یکی شهر چندیگار در هند بود که توسط خود لوکوربوزیه طراحی شد (شکل شماره 6). البته به درخواست جواهر لعل نهرو ، نخست وزیر وقت هند ، که از او خواسته بود شهری جدید با نگرش به سمت توسعه و آینده در پنجاب هند طراحی کند. برای طرح این شهر که چندیگار نام گرفت ، لوکوربوزیه از جدیدترین ظوابط شهر سازی و معماری مدرن که عمدتاَ خود او مسئول تبیین آنها بود ، استفاده کرد. یک مرکز اداری وسیع برای استقرار ساختمانهای ایالتی و تعدادی محلات مسکونی در اطراف آن. بعلاوه خیابانهای عریض ، پارک های وسیع و مغازه های بزرگ برای این شهر در نظر گرفته شد. لوکوربوزیه خود چند ساختمان مهم ایالتی، از جمله ساختمانهای پارلمان و ساختمان دادگاه عالی را با بتن نمایان طراحی کرد. این شهر از سال 1952 آغاز شد. دومین شهری که توسط عقاید لوکوربوزیه طراحی شد ، شهر برازیلیا ، پایتخت برزیل بود (شکل شماره 7) که توسط لوچیو کوستا و اسکار نیمایر در سال 1957 طراحی شد. نمایر خود با لوکوربوزیه ، در طراحی ساختمان وزارت آموزش و پرورش برزیل در سال 1936 همکاری کرده بود.

شکل شماره 6: چندیگار

لوکوربوزیه عقاید مطرح شده خود در مورد معماری مدرن را ، در طرح ویلا ساووا ، در پو آسی در شمال پاریس به نمایش گذارد. وی تکنولوژی بعنوان منبع الهام معماری مدرن و پنج اصل ساختمان مدرن را بصورتی هنرمندانه و شاعرانه و با توجه به عقیده قبلی خود که " خانه بعنوان ماشینی برای زندگی میباشد " را در این ماشین زیستی پیاده کرد. عملکرد این ساختمان ، که همچون ماشینی بی آلایش ، در وسط و مسلط بر محیط اطراف قرار گرفته ، فراهم نمودن شرایط آسایش برای انسان است.

 شکل شماره 7: برازیلیا

اصول لوکوربوزیه

در زمینه معماری لو کوربوزیه خانه را به عنوان ماشینی برای زندگی عنوان کرد، همانگونه که اتومبیل ماشینی برای حرکت است. وی پنج اصل را در ساختمان‌های مدرن معرفی کرد که عبارتند از:

۱ستون‌ها ساختمان‌ها را از روی زمین بلند می‌کنند.

۲بام مسطح و باغ روی بام

۳-پلان آزاد

۴-پنجره‌های طویل و سرتاسری

۵-نمای آزاد، کف‌ها و دیوارها به صورت کنسول

آثار مهم

۱۹۲۸ - ویلا ساوا ،فرانسه

۱۹۳۱ – طرح کاخ شوروی، روسیه

۱۹۳۸ - آسمانخراش کارتسین، ایالات متحده

۱۹۴۸ - خانه کراتکت، آرژانتین

۱۹۵۲ – طرح ساختمان سازمان ملل، ایالات متحده

۱۹۵۴- عبادتگاه رونشام، فرانسه

۱۹۵۶ - موزه احمدآباد، هندوستان

۱۹۵۶ - مجموعه ورزشی صدام حسین، عراق

۱۹۵۷ - موزه ملی هنر غرب، ژاپن

۱۹۶۰ - دیر سنت ماری، فرانسه

۱۹۵۸ - نمایشگاه فیلیپس بلژیک

۱۹۶۱ - مرکز هنرهای بصری کارپنتر دانشگاه هاروارد، ایالات متحده

۱۹۶۹ - کلیسای سنت پیر فرمینی، فرانسه


یکشنبه 12 اردیبهشت 1395

بادگیر 02

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

انواع بادگیر
دسته بندی غلامحسین معماریان:
•بادگیرهای صرفا عملکردی
•بادگیرهای عملکردی نمادین
دسته بندی علی اصغر شریعت زاد: (شکل شماره 1)
بادگیر اردکانی
بادگیر کرمانی
بادگیر یزدی
دسته بندی خانم روف:
بادگیرهای یکطرفه
بادگیرهای دو طرفه
بادگیرهای با تیغه های قطری
بادگیرهای چهارطرفه
بادگیرهای 6 یا 8 طرفه
دسته بندی دکتر محمودی:
بادگیرهای یکطرفه
بادگیرهای دو طرفه
بادگیرهای سه طرفه
بادگیرهای چهارطرفه
بادگیرهای چند طرفه
بادکش های گنبدی
شکل شماره 1: تقسیم بندی بادگیر


سه شنبه 7 اردیبهشت 1395

بادگیر 01

   نوشته شده توسط: محمدعلی پژوهان کیا    

آیا تا کنون از خود پرسیده اید که مردم کشورمان پیش از پیشرفت دانش تهویه مطبوع به شکل امروزی ، چگونه شرایط مناسب هوایی را برای خود فراهم می کردند؟

آنچه ما را به این توانایی پیشرفته در فراهم ساختن امکانات سرمایشی رسانده است ، دانش تهویه مطبوع نام دارد. نیاکان ما پاسخ های ابداع کرده بودند که می توانست شرایط بسیار مناسبی را در فضای خانه ایجاد کند و این کارها با توجه به آن که هیچ انرژی خاصی مصرف نمی کند، از شاهکارهای مهندسی به شمار می رود.

استفاده از بادگیر از سنوات بسیار قدیم در ایران متداول بوده است. بادگیرها با اشكال مختلف در شهر های مركزی و جنوب ایران بر حسب ارتفاع و جهت باد مطلوب طراحی و اجرا شده اند. (شکل شماره 1)

شکل شماره 1: بادگیر

تا قبل از اختراع كولر برقی و گسترش آن در شهرهای مختلف، از بادگیر در ابنیه مختلف مسكونی، مذهبی و خدماتی استفاده می شده است و هنوز هم می توان باقیمانده این بادگیرها را در اقلیم گرم و مرطوب جـــــنوب در شهر هایی مانند بندر عباس، بندر لنگه، قشم، بوشهر و اقلیم گرم خشك نواحی مركزی مانند كرمان، نایین، یزد، طبس، كاشان، سمنان، اصفهان و حتی نواحی جنوب شهر تهران مشاهده نمود.

نامهای باستانی وگوناگون آن مانند واتفر، بادهنج، باتخان، خیشود،خویش خوان ،خیشور، ماسوره و هواکپ بر می آید که پدیده ای بس کهن است.

بادگیر بعنوان یکی از اختراعات ایرانیان از جمله بی نظیرترین عناصر معماریست،که فن آوری و زیبایی را توامان داراست.

اولین سند تاریخی درباره بادگیرهای ایران به هزاره چهارم ق.م برمی گردد.نمونه ساده ای از آن در ایران توسط یکی از هیئت های باستان شناسی ژاپنی در خانه ای در تپه چخماق در 8کیلومتری شمال شاهرود و در شیب های جنوبی سلسله جبال البرز در شمال شرقی ایران دیده شده است. (شکل شماره 2 و 3)

گفته شده است که بادگیر با سیستم دوران هوا در آتشکده ساسانیان در فیروزآباد وجود داشته است.

روزنتال،در پژوهش خود در باره ی پیدایش و گسترش بادگیرها،بر این باور است که این سازه در ایران اختراع شده و در روزگار خلافت عباسیان،مساحت آن محدود به منطقه بین النهرین بوده است.

قرن 8و9 را باید دوران رونق ساخت بادگیرها دانست.

شکل شماره 2: بادگیر ایرانی

شکل شماره 3: بادگیر ایرانی


تعداد کل صفحات: 2 1 2